Yakınlıktan korkan insanın dramı

Şizoid kişilik her türlü güven ilişkisinden, ötekine kendini açmaktan duyulan korku nedeniyle kaçınır.
Özgür olmayı, kimseye bağımlı olmamayı ve hayatını yalnızca kendi istek, arzu ve ihtiyaçlarına göre yaşayabilmeyi kim istemez? Günümüzde birçok ilişki, özellikle erkekler tarafından kendilerini baskı altında hissetmemek adına başlamadan bitiriliyor. Peki söz konusu olan gerçekten, en az güvenli bağlanma kadar önemli olan diğer bir temel ruhsal gereksinimimiz bağımsızlıkla mı ilgili? Yoksa ilişkilere zarar veren narsistik ve histerik kişilik yapıları gibi başka bir kişilik yapısı mı yatıyor bu bağlanma korkusunun altında?
Şizoid kişiliğin bütün amacı mümkün olduğunca bağımsız olmak ve kendi kendine yetebilmektir. Kimseye tabi olmamak, kimseye ihtiyaç duymamak, kimseye karşı sorumluluk hissetmemek çok önemlidir. Bu nedenle de şizoid kişilik insanlarla arasında belli bir mesafe olmasına özen gösterir, kimseyi kendine fazla yaklaştırmaz. Sınırının aşıldığı hissine kapılırsa bunu bir tehdit gibi algılar, bağımsızlık ihtiyacının tehlikeye girdiği hissine kapılarak savunmaya çekilir. İnsanlararası yakınlıktan kaygı duyar. Günlük hayatta yakınlaşmalardan kaçınabilmek her zaman mümkün olmadığı için de, kendini koruyacak önlemlere başvurur. Çoğunlukla bire bir ilişkilerden kaçınmaya çalışır ve daha çok grup halinde insanlarla buluşmaya özen gösterir. Ortak grup aktivitelerine katılarak aidiyet ihtiyacını doyurmaya çalışır.
* * *
Şizoid kişilik çevresinde uzak, soğuk, mesafeli ulaşılması zor insan izlenimi bırakır. Böyle kişileri tam anlamıyla anlayamadan uzun süredir tanıyor olabilirsiniz. Bugün yaşanan sıcak bir diyalogtan sonra yarın sizi hiç görmemiş ve tanımıyormuş gibi davranabilirler. Nedenini anlayamadığınız bir agresyon veya düşmanca bir tutumla sizi kendilerinden uzaklaştırıp kırabilirler.
Şizoid kişilik her türlü güven ilişkisinden, ötekine kendini açmaktan duyulan korku nedeniyle kaçınır. Özellikle de bir başkasının kendine yaklaşma girişimi ve isteğinden korku duyar, bu da gittikçe artan bir izolasyonla sonuçlanır. Ama o bu izolasyondan pek de şikayetçi değildir. Kendi kendine yetebildiğini, kimseye ihtiyacı olmadığını söyleyerek kandırır kendini ve çevresini. Sempati, ilgi, hassasiyet, sevgi gibi duygular çok tehliklidir onun için. Karşısındakinde bu duyguları farkettiği an kaçar ve düşmanca davranır. ‘Henüz hazır değildir’. Şalteri indirir, iletişimi keser, kendini geri çeker ve ulaşılmaz olur.
Şizoid kişilik insanlararası ilişkilerden uzak durdukça onlarla arasındaki boşluk büyür. İlişkiyle ilgili deneyim edinmesi mümkün olmadığı için ötekinin aklından geçeni, duygularını anlayabilmesi mümkün olmaz. Empati yeteneği, zaten böyle birşeyi hem istemediği, hem de yakınlıktan korktuğu için gelişmez. Gittikçe ilişkilerinde daha da güvensiz, kararsız olur, kendi algı ve izlenimlerinin doğruluğundan emin olamadığı için şüpheci, alıngan bir tavır geliştirir.
* * *
Şizoid kişiliğin dünyayla, duygu ve düşünceleriyle ilgili algısı, içinde bulunduğumuz trenin değil de yandaki tren hareket ettiğinde içine düştüğümüz şüphe gibidir. İçinde bulunduğumuz tren mi hareket etmiştir, yoksa yanımızdaki tren mi? İnsanlarla olan iletişiminin kopukluğu nedeniyle duygusal düzlemde sürekli bir oryantasyon zorluğu yaşar. ‘Gerçekten alaycı bir şekilde mi baktı, bana mı öyle geldi? Şef bu sabah çok mu soğuktu bana karşı? Kıyafetim çok mu dikkat çekici, yoksa bana mı öyle geliyor, gerçekten kıyafetimi mi süzüyorlar öyle tuhaf tuhaf?’ İçinden geçenlerin gerçekliğe uygun olup olmadığını kestiremez bir türlü ve daha da şüpheci olur. Tek çare daha da geri çekmektir kendini.
Böyle şüpheci bir algının, süreklilik arz etmesi halinde, nasıl acı verici bir durum olduğunu bir düşünün. Algıladığının doğru olup olmadığını test edebilmesi de mümkün değildir şizoid kişiliğin. Kimseyle bunu konuşacak kadar yakın bir ilişkisi yoktur çünkü. Hayatın kıyısında, bir bekleme odası hayatı yaşayıp durur şizoid kişilik. Durmadan bekler biri gelsin ve çekip çıkarsın diye onu bu korkunç şüpheden…

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*