Alzheimer ve diğer demans türleri

Demans, ileri yaşlarda zihinsel yetilerin birden fazla alanda kaybına sebep olan hastalıkların genel adıdır. Demansa sebep olan hastalığın beyinde yaptığı yıkım sonucunda, kişinin yaşamı boyunca elde ettiği zihinsel becerilerde kayıp gerçekleşir. Bu sürece yaşın ilerlemesi, genetik ve çevresel faktörler ve eşlik eden diğer hastalıklar da etki eder. Demans başlayan bir kişide mesleki performans, mali işlerde bağımsızlık, sıradan aygıtların kullanımı, hobiler, ev işleri, seyahat etmek, kendine bakım gibi günlük yaşam aktivitelerinde kayda değer bir bozulma görülür.

Beynin bilişsel işlevleri çeşitli beyin bölgelerinin kendi içinde ve birbiri arasında oluşturduğu sinirsel ağlar aracılığı ile meydana gelir. Bu sinirsel ağlar arasında dikkat, yürütücü işlevler, bellek, görsel mekansal algı/yapılandırma ve dil işlevleri temel şebekelerdir. Tüm demanslarda bu şebekelerde farklı derece ve biçimlerde etkilenmeler görülebilir. Demanslar, türüne göre, beynin belli bir kısmından başlayıp diğer sistemlere yayılan ilerleyici hastalıklardır. Demanslarda genellikle bir tanesi unutkanlık olmak üzere, en az iki temel işlev birden etkilenir.

Demansa sebep olan birçok hastalık olup Alzheimer hastalığı tüm demansların üçte ikisinden fazlasını oluşturur ve bu yüzden toplum tarafından da daha iyi tanınır. Bireyde unutkanlık yakınması başlıyor ve/veya becerilerinde eskisine göre kayıp fark ediliyor ise mutlaka bir uzman doktora başvurulmalıdır. Demansın tanısı öncelikle hasta ile görüşme ve hasta yakınlarından alınan bilgiler doğrultusunda nöropsikometrik testler, beyin MR (emar) görüntülemesi gibi yardımcı tanı yöntemleriyle konur. Demansa sebep olabilecek diğer hastalıkların ayırt edilmesi ve eşlik eden diğer bozuklukların saptanması için başka tetkikler de gerekebilir.

Demansın tedavisinde başvurulan ilaç tedavileri maalesef sadece hastalığın ilerlemesini geciktirmekte ve hastanın bilişsel fonksiyonlarında kısmi bir düzelme sağlamaktadır. Hastalığa sebep olan etkenleri ortadan kaldıracak bir tedavi henüz mevcut değildir. Bu nedenle tedavinin erken dönemde başlanması hastanın bellek ön planda olmak üzere zihinsel fonksiyonlarını korumada çok önemlidir. Ayrıca hastalığın ilerlemesiyle davranış sorunları, ajitasyon, uyku düzeninin bozulması, halüsinasyonlar, varsanılar görülebilir. Bu bulguların ortaya çıkması ve şiddeti kişiye göre değişkenlik gösterir. Böyle bir durum ile karşılaşıldığında çeşitli ilaçlar tedaviye eklenir.

Hastalığın ilk evrelerinde kayıplarla yüzleşildiği dönemde, depresif duygudurum ortaya çıkabilir. Aynı zamanda hastalığın ilerlemesiyle ortaya çıkan davranış sorunları, halüsinasyonlar vb. belirtiler açısından psikiyatrik destek çok önemlidir.

Son yıllarda hastaların becerilerini ve belleğini korumak, fonksiyonelliğini artırmak ve günlük yaşam aktivitelerini sürdürebilmesini sağlamak amacıyla çeşitli bilişsel aktiviteleri içeren rehabilitasyon programları uygulanmaya başlanmış ve yararlı oldukları gösterilmiştir.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*