İlişkiler nasıl tükenir?

Çift terapisinin önde gelen ismi Prof. John Gottman, 40 yılı aşkın süredir ilişkileri analiz ediyor. Yaptığı birçok araştırmada çiftlerin yıllarca bir arada kalmalarını sağlayan faktörleri ve ilişkinin sürmesini engelleyen sebepleri araştırıyor.

Gottman’ın tüm bu çalışmaları ilişkiye zarar veren dört önemli faktörü tekrar tekrar ortaya koyuyor. Gottman’a göre ilişkinin sürmesini engelleyen bu özellikler eleştirel, küçümseyen, engelleyen ve savunucu tutumlar:

  1. Eleştirellik

Birbirimizden elbette şikâyet ederiz. Ancak Gottman burada ilişkiler için yıpratıcı olabilen yıkıcı bir eleştirellikten bahseder. Bu karşıdakinin varoluşunu, benliğini, kişiliğini eleştirmektir. “Geç kaldın, çünkü beni önemsemiyorsun” gibi genellemeler de sık tekrarlandığında yıkıcı olabilir. İlişkide hepimiz hatalar yaparız. Ancak önemli olan hatanın kendisi değil, nasıl yorumlandığıdır. Yıkıcı eleştiri kişinin varoluşu ve kişiliği itibari ile kötü ya da yanlış olduğuna işaret eder. Karşı tarafın canını yakan, tekrarlayan eleştiriler ilişkiye zarar verir.

  1. Küçümseme veya hakaret

Gottman ilişkileri sona yaklaştıran en önemli şeyin hakaret ve küçümseyici iletişim tarzı olduğunu söyler. Alaycılık, lakap takma, taklit etme gibi davranışlar tekrarlayan biçimde sergilendiğinde olumlu duygular baltalanır ve bir arada kalmak güçleşir. Bu her zaman açık bir hakaret olmayabilir. Kişi karşısındakinin ne hissettiğini gözetmeksizin alaycı bir tutum içinde olabilir. Ne türde olursa olsun, bu iletişim tarzı kişiye kendisini değersiz hissettirir.

  1. Savunucu tutum

Savunucu tutumdaki bir kişi, hatalarını ve yanlışlarını anlamak ya da kabul etmek yerine kendini savunma eğilimindedir. Bu eğilimi gösteren kişi bunu otomatik biçimde yapar ve kendi davranışlarına dair farkındalığı düşüktür. Uzlaşma yerine haklı çıkma çabası içindedir. İlişkide kendi haklarına sadık kalmak ve bunları savunmak yerine, haklılığını ispatlama çabası içinde olmak tekrarlayan bir kalıba dönüşebilir. Kendi haklılığını savunmak bazen gerekli olsa da, gerçek iletişimin yerine geçtiğinde ilişkiyi çıkmaza sürükler.

 

 

  1. Duvar örmek

Duvar örmek, iletişimi tamamen keserek karşıdaki kişinin size ulaşmasını engellemektir. Partnerin konuşma başlatma ve sorunu çözme motivasyonunu kıran bir tutumdur. Duvar örme, yukarıda bahsettiğimiz küçümseme, yıkıcı eleştiri ve savunmacılığa bir tepki olarak da gelişebilir. Karşı taraf kendini çaresiz ve engellenmiş ve kızgın hisseder. Bu tutum işlerin daha da kötüye gitmesine sebep olur.

Tüm bu iletişim tarzları birbirini tetikleyebilir. Küçümseyici tutuma maruz kalan partner, savunucu bir tutum geliştirebilir. Çaresiz hisseden bir partner tüm iletişim kanallarını kapatarak içe dönebilir. Gottman ilişkideki bu riskli tarzların değişmesinin ve yarattığı kısır döngünün kırılmasının ancak çiftin karşılıklı çabası ile mümkün olduğunu vurgular.

Kaynak: A recipe for divorce: criticism, contempt, defensiveness and stonewalling.

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*