Alkolle derinleşen yaratıcılık…

Yazılanlar doğruysa, ünlü bestekâr Ludwig van Beethoven alkol kendisine yasaklandıktan sonra, her öğünde bir şişe şaap içermiş. Yazar Edgar Allan Poe ise, “içindeki bir şeyi, ölmek istemeyen bir kurtçuğu öldürmek istercesine” içermiş dostu Charles Baudlaire’in yazdığına göre. Alkolle başka türlü bir ilişki geliştirmiş birçok dahiden bahseder insanlık tarihi. Bu nedenle de alkolün yaratıcığı arttırdığına dair bir spekulasyon hep vardır.

Bugüne kadar şarabın (alkolün) ruhun ateşini canlandırıp canlandırmadığına dair hiçbir çalışma yapılmamıştı. Ta ki Andrew Jarosz ve ekibi Chicago Illiniois Üniversitesi psikoloji laboratuarlarına birkaç şişe votka getirene kadar. Bu ekip tarafından, laboratuar koşullarında ve belli bir çalışma çerçevesinde içkiye dayanıklı 40 erkeğe her gün 4 kadeh içki içirildi. Her birinin kanındaki alkolün araba kullanmanın yasal olarak mümkün olmadığı düzeye gelmesi sağlandı.

Ardından psikologların sıklıkla kullandıkları ve yaratıcılığı ölçen bir test uygulandı. Deneye katılanlara her defasında üç kelime verildi ve kendilerinden bu üç kelimeye uyacak dördüncü bir kelime bulmaları istendi. Örneğin ‘mizah’, ‘şanssızlık’ ve ‘gece’ye uyan kelimenin ‘siyah’ olabileceği gibi. Sonuç olarak votka içmiş katılımcıların votka içmemiş olanlara göre istatistiksel olarak anlamlı olacak kadar daha çok çözüm buldukları görüldü.

Peki alkollü olanların aklına daha çok şeyin gelmesinin nedeni neydi? Jarosz’a göre, kişi alkolün etkisi altındayken düşüncelerini o kadar iyi kontrol edemez. Bu mental işlev, düşüncelere odaklanabilmeyi ve önemsiz olanı ekarte edebilmeyi sağlamaktadır. Yaratıcılık  gerektiren durumlarda ise çok açık ki, sapkınca çağrışımları da dikkate almak gerekiyor. Hafif bulanık bir ruhun bunu daha iyi becerebildiği anlaşılıyor bu çalışmadan.

Büyük bir sanatçı olmak isteyen biri, tabii ki Beethoven ve Poe gibi bir alkolik olmaya heves etmemeli. Deneye katılanlar da bu miktarlarda içmemişlerdi zaten ve alkolikler de çalışmaya dahil edilmemişti.

Edip Cansever bir şiirinde “ya alkol olmasaydı” diye yazar ama kendisinin söylediğine göre de hiçbir dizesini alkollüyken yazmamıştır. Turgut Uyar`ı da hep “elinde limonlu votkası”yla anımsar. Yazmış olduklarını da ayıldıktan sonra yırttığını iddia eder.

Bunun doğru olup olmadığını umarım bir gün edebiyat tarihçileri ortaya çıkarır.

Adı gecen çalışma: Andrew F. Jarosz et al.: Uncorking the muse: Alcohol intoxication facilitates creative problem solving. Consciousness and Cognition 21, 1/2012, 487-493.       

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*